آفات و بیماری های سیب زمینی

  راههای ارتباطی  کلینیک گیاه پزشکی رویانا ( شرکت ترنم سبز زاینده رود ) 
 03137501020
 09162040560 (مشاوره)


آفات مهم سیب زمینی در کشور سوسک کلرادو، بید سیب زمینی، زنجرک سیب زمینی، کرم مفتولی ریشه و آبدزدک هستند.
سوسک کلرادو:
 سوسکی زرد رنگ از راسته Coleoptera (قاب بالان) است که روی هر بالپوش 5 نوار طولی سیاه دارد. حشرات کامل و لارو این حشره از برگها تغذیه می کنند. این آفت زمستان را به صورت حشره کامل سپری می کند، تخمگذاری در سطح زیرین برگ انجام می شود و لاروها از برگ تغذیه می کنند و سپس در خاک تبدیل به شفیره می شوند. هر نسل آفت 45 روز طول می کشد. قارچ Beauveria bassiana در کنترل لارو، شفیره و حشره کامل موثر است. لارو بالتوری Chrysopa carnea از تخم حشره و سن Rhinocoris punctiventris از حشره کامل تغذیه می کنند. کنترل شیمیایی با استفاده از فوزالون 2 لیتر در هکتار یا استفاده از اسپینوساد 75 میلی لیتر در هکتار صورت می گیرد.
 

بید سیب زمینی:
 پروانه ای خاکستری متمایل به قهوه ای از راسته Lepidoptera (بال پولکداران) است که روی سطح بال های جلویی نقاط تیره رنگ دارد. این آفت زمستان را به صورت لارو درون غده های باقیمانده سپری می کند، تخم-ریزی در اندام های هوایی صورت می گیرد و لاروها پس از تغذیه از پارانشیم برگ وارد غده ها می شوند و آلودگی با سوراخ کردن غده ها ادامه می یابد. سپس لاروها در نزدیک سطح خاک به شفیره تبدیل می شوند. تعدد نسل این حشره 5-4 نسل در سال است. مبارزه بیولوژیک با این آفت از طریق زنبور Apanteles subandinus که پارازیتوئید لارو است و زنبور Trichogramma spp. که پارازیتوئید تخم است و همچنین ویروس Baculovirus thorimae عامل بیماریزای لاروی صورت می گیرد. کنترل زراعی با استفاده از کاشت غده های سالم و از بین بردن بقایای سیب زمینی پس از برداشت صورت می گیرد.


   
زنجرک سیب زمینی:
 حشره سبز رنگ کوچکی از راسته Hemiptera (ناجوربالان) با بدنی مثلثی و عرض سر و سینه برابر است. زمستان گذرانی به صورت حشره کامل و تخم گذاری داخل بافت های برگ صورت می گیرد. این حشره دارای 5 سن پورگی و چهار نسل در سال است. کنترل بیولوژیک با استفاده از زنبور Anagrus atomus که پارازیتوئید تخم است صورت می¬گیرد. کنترل زراعی با استفاده از جمع آوری و انهدام بقایای محصول و رعایت تناوب زراعی و کنترل شیمیایی با استفاده از ایمیداکلوپراید (کنفیدور) با دوز 5/0 در هزار انجام می شود.


کرم مفتولی ریشه:
 سوسکی قهوه ای رنگ از راسته Coleoptera (قاب بالان) با انتهای بدن باریک است که روی بالپوش ها نقاطی به صورت خطی دارد. این حشره به صورت لارو یا شفیره زمستانگذرانی می کند. تخم ریزی روی ریشه صورت می گیرد و تخم ها پس از چند روز تفریخ می شوند و دوره تکامل لارو طولانی و ممکن است 5-3 سال طول بکشد. کنترل زراعی با استفاده از شخم عمیق و از بین بردن غده ها در زمین صورت می گیرد. مبارزه شیمیایی با استفاده از دیازینون گرانول 10 درصد و تری کلروفن انجام می شود. 


آبدزدک:
ابن آفت از راسته راست بالان (Orthoptera)  است و در خاک زندگی می کند و با ایجاد دالان زیر خاک و قطع ریشه گیاهان باعث خسارت به آن می شود. زمستان گذرانی آفت به صورت پوره های سنین مختلف صورت می گیرد. کنترل شیمیایی با استفاده از طعمه مسموم انجام می شود.


 

بیماری های مهم سیب زمینی شامل بادزدگی سیب زمینی، لکه موجی سیب زمینی، شوره سیاه، جرب معمولی، پژمردگی باکتریایی، ساق سیاه و قلب سیاه هستند.
بادزدگی سیب زمینی (سفیدک دروغی سیب زمینی) (بلایت سیب زمینی):
این بیماری که توسط شبه قارچی از شاخه اوومایکوتا ایجاد می شود، به دلیل ایجاد قحطی ایرلند در اواسط  قرن 19 از قدیمی ترین و شدیدترین بیماری های سیب زمینی در جهان است. در اثر این بیماری در قسمت-های هوائی گياه ابتدا نقاط آب گزيده غير منظم يا مدور ایجاد می شود که در هوای مرطوب اين نقاط به سرعت گسترش يافته و تشکيل لکه های قهوه ای سوخته می دهند. در شرایط مرطوب در زير برگ نيز رشد کرکی قارچ عامل بيماری صورت مشاهده می شود. در شرايط رطوبت ممتد، تمام قسمت های نرم هوائی گياه سوخته شده، عفونت يافته و بوی نامطلوبی توليد می کنند .کنترل زراعی با استفاده از جمع آوری غده های آلوده، تغییر تاریخ کاشت و مدیریت سیستم آبیاری صورت می گیرد. کنترل بیولوژیک با استفاده از قارچ تریکودرما و کنترل شیمیایی با قارچ کش آلیادو با دوز 2 در هزار انجام می شود.

 لکه موجی سیب زمینی:
 این بیماری قارچی، سوختگی یا بلایت زود هنگام نیز نامیده می شود به این دلیل که بر خلاف بیماری بادزدگی سیب زمینی یا سوختگی دیر هنگام، در ابتدای فصل شایع است. این قارچ از شاخه آسکومایکوتا است. علایم به صورت لکه هایی روی برگ به صورت دوائر متحدالمرکز قابل شناسایی است. این بیماری در سیب زمینی غده زاد است و در شرایط مرطوب گسترش میابد. بنابراین استفاده از غده های سالم، جمع آوری غده های آلوده و مدیریت سیستم آبیاری به کاهش بیماری کمک می کند.کنترل شیمیایی مانند بیماری بادزدگی سیب زمینی با قارچ کش آلیادو صورت می گیرد.


بیماری شوره سیاه یا (شانکر رایزوکتونیایی ساقه):
عامل این بیماری قارچی از شاخه بازیدیومایکوتا است. علایم بیماری به صورت شانکرهای فرورفته¬ای در ساقه سیب زمینی قابل مشاهده است. این شانکرها ممکن است دور تا دور ساقه را بگیرند و گیاهچه را از پا بیاندازند. همچنین غده های آلوده دارای برجستگی های سیاه رنگی که با ناخن کنده می شوند (شوره سیاه) هستند. این برجستگی ها اندام مقاوم قارچ (اسکلروت) هستند که توسط این اندام قارچ داخل خاک یا روی غده های آلوده زمستانگذرانی می کند. برای پیشگیری از این بیماری در درجه اول بایستی غده های سالم انتخاب نمود و پیش از کاشت غده ها را با مونسرن (1 کیلو و 250 گرم برای یک تن بذر) ضدعفونی نمود. استفاده از باکتری باسیلوس سوبتیلیس و قارچ تریکودرما به همراه کود پوسیده دامی در ابتدای بهار مفید و کاربردی است. به منظور کاهش خسارت بیماری استفاده از قارچ کش های لاماردور و رورال تی اس مفید خواهد بود.

جرب (اسکب) معمولی سیب زمینی:
عامل این بیماری یک باکتری است. علایم به صورت لکه¬های سطحی روی غده مشاهده می شود که بازارپسندی محصول را کاهش می دهند. به دلیل اینکه این باکتری در شرایط قلیایی رشد بیشتری دارد، کاهش pH خاک از اصول مدیریتی کاهش بیماری است. به این منظور می توان از قارچ کش سولفولاک به میزان 10 کیلو در هکتار استفاده نمود.

  پژمردگی باکتریایی سیب زمینی:
این بیماری از بیماری های باکتریایی مهم سیب زمینی است. علائم در مزرعه به صورت پژمردگی قابل تشخیص است. در غده آثار بیماری به صورت سیاه شدن آوند ها دیده شود. چنانچه غده های آلوده برش داده شوند ترشحات باکتریایی به صورت قطرات سفید رنگی از آوندها خارج می گردد. اغلب در ناحیه چشم ها و انتهای غده مواد چسبنده ای خارج می شود که باعث چسبیده شدن ذرات خاک به صورت قشری نازک در محل آلودگی می شود. کاشت غده های سالم و عاری از آلودگی، استفاده از واریته های مقاوم، تناوب 5ساله، دفع علف های هرز و مبارزه بیولوژیک با استفاده از ایزوله های Bacillus spp.  جدا شده از ریزوسفر گیاهان مختلف، در کنترل بیماری پژمردگی باکتریایی سیب زمینی مؤثرند.   
ساق سیاه سیب زمینی:
این بیماری باکتریایی است و از طریق بذور سیب زمینی منتقل می شود. پوسیدگی از طریق غده های پوسیده مادری به ساقه انتقال یافته و آنرا سیاه می نماید. معمولا بخش پایین ساقه و گاهی تمام ساقه به رنگ سیاه در می آید. بافت های خسارت دیده بویی شبیه ماهی خواهند داد. غده های بوته های آلوده به ساق سیاه ممكن است پوسیدگی سیاه رنگ كه از طریق استولون ها به آنها منتقل شده نشان بدهند. کاشت غده های بذری سالم بهترین روش پیشگیری از بیماری است و در صورت مشاهده آلودگی می توان از ترکیبات مسی برای جلوگیری از روند پوسیدگی استفاده کرد.

قلب سیاه:
یک بیماری فیزیولوژیک است که در سیب زمینی در اثر کمبود اکسیژن رخ می دهد و مرکز غده های سیب زمینی سیاه رنگ می شوند.

علف های هزر:
علف کش های رایج در مزارع سیب زمینی شامل باریک برگ کش هایی از قبیل هالوکسی فوپ آر متیل (گالانت سوپر)، هالوکسی فوپ اتوکسی اتیل (گالانت)، سیکلوکسیدیم (فوکوس)، ستوکسیدیم (نابو-اس) و علف کش های دو منظوره انتخابی از قبیل متری بوزین (سنکور) و پرول و علف کش های عمومی و غیر انتخابی از قبیل پاراکوات (گراماکسون) وتری فلورالین (ترفلان) هستند. استفاده از علف کش های مذکور به صورت کاربردی در مزارع سیب زمینی به صورت زیر است:
تا قبل از سبز شدن سیب زمینی می توان به ترتیب از پرول، سنکور و پاراکوات استفاده نمود. وقتی سیب-زمینی سر از خاک در آورد و ساقه 20-10 سانتیمتر رشد نمود، اصولا در مزارع سیب زمینی کولتیواتور می-زنند و سپس خاکدهی می کنند، که در این مرحله می توان از ترفلان با احتیاط استفاده نمود. از این مرحله به بعد می توان جهت کنترل علف های هرز نازک برگ به ترتیب از نابواس، فوکوس، گالانت و سوپرگالانت استفاده کرد.