آفات و بیماری های پیاز

راههای ارتباطی  کلینیک گیاه پزشکی رویانا ( شرکت ترنم سبز زاینده رود ) 

 03137501020

 09162040560 (مشاوره)

 

 

 پیاز متعلق به گروه آلیاسه است. در این خانواده اعضای دیگری چون سیر، موسیر، پیازچه، تره فرنگی و غیره وجود دارند. بیماریهای مهم پیاز شامل ریشه سرخی، پوسیدگی ریشه و طبق، لکه برگی آلترناریایی، آنتراکنوز، پوسیدگی خاکستری، زنگ، سیاهک، سفیدک دروغی، پوسیدگی نرم باکتریایی و نماتد ساقه و پیاز هستند. 
بیماری های پیاز:
ریشه سرخی (pink root): عامل بیماری قارچی خاکزی به نام Phoma terrestris است. این بیماری نخستین بار از استان اصفهان گزارش شده است. از علائم بیماری عدم رشد بوته و کاهش تعداد برگهای پیاز است. در این حالت پیاز آلوده عمدتا ریشه زایی نموده، ریشه ها صورتی و بعد از مدتی قرمز و قهوه ای می-شوند. برگ ها از نوک به تدریج سفید، زرد و قهوه ای شده و در نهایت از بین می روند. پیاز تولید کوچک است و شکل بازارپسندی ندارد. جهت مبارزه با این بیماری از روش ضدعفونی خاک و تناوب طولانی مدت میتوان استفاده نمود. همچنین استفاده از قارچ کش لاماردور نتایج رضایت بخشی در سرکوبی بیماری داشته است.
 


 
پوسیدگی ریشه و طبق: عامل بیماری در درجه نخست قارچ  Fusarium oxysporum  f.sp cepae است و پس از آن F. solani اهمیت دارد. علائم بیماری به صورت زردی نوک برگها در بهار است که این زردی توسعه یافته و به سمت پایین پیشروی میکند و زمانیکه سوخ های پیاز به درشتی فندق می شوند، در مزرعه بوته میری به صورت لکه ای و یا گسترده مشاهده می شود. ریشه های گیاه بیمار قهوه ای یا خشکیده شده و به رنگ صورتی یا بنفش نمایان می شوند و از بین می روند. در این بیماری قهوه ای شدن و پوسیدگی در ناحیه طبق قابل تشخیص است. روش های کنترل شامل جلوگیری از کوددهی زیاد، کنترل حشرات به منظور جلوگیری از ایجاد زخم، دقت در هنگام برداشت و انبار کردن در شرایط مناسب، مبارزه بیولوژیک با باکتری Burkholderia cepacia  و مبارزه شیمیایی با قارچ کش لاماردور است.


   
  پوسیدگی خاکستری پیاز (Onion gray blight): در ایران عامل این بیماری قارچ بذرزاد Botrytis alii است. علائم این بیماری پوسیدگی عمیق قهوه ای با کپک خاکستری روی آن و اسکلروت های سیاه رنگ روی گردن پیاز است. اسکلروت در بقایای گیاهی به مدت زیادی باقی مانده و موجبات پایداری قارچ را فراهم می-آورد. این قارچ در شرایط مرطوب و عدم تهویه مناسب انبار در مدت زمان کم تمام محصول را نابود می¬کند و پیازهای آلوده بوی نامطبوعی ایجاد می کنند. جهت کنترل بیماری از روشهای جمع آوری بقایای گیاهی، تناوب با صیفی جات، سمپاشی با دی تیوکاربامات ها، خشک کردن پیاز قبل از انبار استفاده می شود.

 

 

   آنتراکنوز پیاز (Onion Anthracnose): عامل بیماری قارچ Colletotrichum circinans است. علائم بيماري به صورت لکه هاي سياه رنگ به شکل دواير متحدالمرکز روي پوست سوخ و قسمت های هوایی پیاز ديده مي شود. اين لکه ها باعث کاهش بازار پسندي محصول مي شود. جهت کنترل این بیماری از تناوب، برداشت سریع محصول قبل از آلودگی، ایجاد شرایط نگهداری مناسب در انبار وکشت پیاز رنگی (زیرا مشخص شده پیاز رنگی به علت دارا بودن موادی مانند Protocatchoicacid Catechol به این قارچ مبتلا نمی شود) به جای پیاز سفید، استفاده می شود.

 


 

 
لکه برگی آلترناریایی (purple blotch): عامل این بیماری قارچی با نام علمی Alternaria porri است. علائم اولیه شامل لکه های کوچک آبسوخته با مرکز سفید است که اغلب در برگهای پیر ایجاد می شود. با پیشرفت بیماری لکه ها گسترده و متمایل به بنفش با حاشیه روشن تر میشوند. در صورت گسترش بیماری  برگها زرد و پژمرده میشوند. اسپورهای هوازاد از بقای محصول قبلی آلودگی را آغاز میکنند که در شرایط گرم و مرطوب گسترش میابد. جمع آوری بقایای محصول، کنترل رطوبت و کنترل شیمیایی با استفاده از قارچ کش آلیادو از روشهای کنترل این بیماری است.
 
سفیدک دروغی (downy mildew): عامل این بیماری قارچ Peronospora destructor است. از نشانه های بارز این نوع آلودگی ها ، بیرنگی و باریک شدن برگها و بالاخره پیچ خوردگی قسمتهای پائین گیاه است .آلودگی از برگهای مسن خارجی آغاز و به تدریج به برگهای جوان و داخلی پیشرفت می کند. این برگها در محل مورد حمله پژمرده و خم شده و در نتیجه قسمتهای فوقانی آن زرد و خشک شده و می افتد . در صورت وجود شرایط مرطوب و مساعد اندام های زایشی قارچ عامل بیماری سفیدک داخلی پیاز که در واقع شامل کنیدی و کنیدیوفورها است بصورت لایه نمدی خاکستری مایل به بنفش در قسمتی از سطح برگهای پیاز ظاهر می شود .ساقه¬های گل آذین آلوده زرد شده و این بیماری حتی در انبار نیز خسارت ایجاد می کند. تناوب، خودداری از کشت نشاء آلوده و استفاده از قارچ کش آلیادو در کنترل بیماری موثر است.

 


  
 زنگ (Rust): عامل بیماری قارچ Puccinia allii است. در ابتدای فصل علائم به صورت جوش های ریز قرمز تا نارنجی رنگ است که در مراحل بعد سیاه رنگ می شوند. این بیماری باعث مرگ برگها و ریز شدن پیاز می شود. شرایط گسترش این بیماری رطوبت زیاد، بارندگی کم و دمای 10 تا 24 درجه سانتیگراد است. زهکش مناسب خاک، تناوب زراعی و استفاده از قارچ کش هایی چون تیلت، فولیکور، ناتیوو و غیره در کنترل بیماری موثر است.

 
سیاهک (smut): عامل بیماری قارچ Urocystis colchici است. در اثر این قارچ رگه هایی در داخل بافت برگ، غلاف برگ و غده پیازها دیده می شود. این رگه ها به وسیله توده های سیاه اسپورهای قارچ پر شده اند که با پاره شدن آن توده سیاهرنگ اسپور قارچ خارج می گردد .لکه ها در ابتدا در برگهای گیاه جوان ظاهر شده و سپس قسمتهای دیگر گیاه را آلوده میکند. برگ های بیمار غیرنرمال بوده و پیچیده می شوند.گیاهان آلوده به شدت کوتوله شده و به تدریج می میرند. ضدعفونی بذر و تناوب از جمله روش های کنترل است.   
 
لهيدگي باکتريائي پياز (Onion bacterial mushy rot): عامل بیماری باکتري Pectobacterium carotovorum pv. carotovorum  است که بيشتر در انبار خسارت وارد مي کند. این باکتری از طريق گردن پياز هنگامي که رشد گياه کامل مي شود وارد شده و يک يا چند فلس از پياز را آلوده می کند. در اين مرحله بافت هاي مورد حمله آب سوخته به نظر مي رسند و رنگ زرد يا قهوه اي روشن دارند. به تدريج پوسيدگي پيشرفت مي کند و فلس ها نرم مي گردند و پيازهاي آلوده اگر فشار داده شوند يک مايع آبکي با بوي بد از ناحيه گردن پياز به بيرون تراوش مي کنند. اين باکتري فقط توسط زخم وارد مي شود . روش های کنترل شامل جلوگیری از زخمي شدن پياز در هنگام برداشت و خرمن کردن، تهویه مناسب انبار و استفاده از ترکیبات مناسب مسی برای جلوگیری از گسترش پوسیدگی است. 
 
نماتد ساقه و پیاز: نماتد ساقه و پیاز با نام Ditylnchus dipsaci گسترش جهانی دارد. نماتد روی اندام هایی مانند جوانه و ساقه، ایجاد برآمدگی کرده و در حالت شدید برگهای مسن به روی زمین خوابیده و برگ های جوان کوتاه و خمیده می گردند. پیازها گاهی شکاف برداشته و با وجود ظاهری سالم، به سرعت در انبار می پوسند. برای کنترل بیماری از روش های تناوب طولانی، استفاده از پیاز و بذر عاری از نماتد، مبارزه در مزارع بویسیله فومیگاسیون خاک، استفاده از سموم نماتدکش و ضدعفونی وسایل کشاورزی برای جلوگیری از انتقال نماتد، استفاده می شود.

 

 

 بیماری های فیزیولوژیک:

سبز شدن (greening): در صورتیکه سوخ ها در طول مدت رشد یا پس از برداشت به مدت زیادی در معرض نور خورشید قرار گیرند، تغییر رنگ می دهند.
 آفتاب سوختگی (sun scald): در مناطق گرم نور مستقیم خورشید به همراه درجه حرارت زیاد باعث گرم شدن بافت خاک و در نتیجه ایجاد فلس های چروکیده و تیره رنگ و بافت مرده زیر آن می شود. 
 شفاف شدن فلس (translucent scale): تاخیر در زمان برداشت و افزایش دما و رطوبت در ماه آخر برداشت و سپس انتقال به انبار سرد باعث این اختلال می شود که در این حالت فلس پیاز شفاف شده و شبیه حالت سرمازدگی، بافت محصول نرم و به سرعت فاسد می شود. 
 تقسیم سوخ (bulb splitting): در این ناهنجاری طبق شکاف برمیدارد و یک یا چندین پیاز از طبق شکاف خورده خارج می شوند. دلیل اصلی این ناهنجاری عدم تنظیم آبیاری پیاز به ویژه در مراحل ابتدایی رشد است. این ناهنجاری علاوه بر ایجاد ظاهر بدشکل پیاز، راه ورود میکروارگانیسم های ثانویه و کنه پیاز را نیز باز می کند. 
  
آفات مهم پیاز
تریپس: نام علمی این آفت Thrips tabaci  و یک آفت پلی فاژ است. حشره¬ی ماده 9/0 میلیمتر طول دارد و بدن آن پهن و به رنگ خاکستری روشن دیده می شود. حشرات ماده دو جفت بال مستقیم دارند و حشرات نر بدون بال هستند. تخم ها مانند لوبیا و رنگ آن سفید و شفاف است. پوره های تریپس شبیه حشرات کامل و رنگ آنها زرد و روشن است. زمستان گذرانی به صورت حشره کامل و پوره روی بقایای گیاهی و یا علف های هرز و یا زیر کلوخه ها و شکاف های زمین است. خسارت این آفت از مرحله جوانه زنی بذر در خاک آغاز میشود. لکه های ایجاد شده در برگ ها در اثر تغذیه تریپس نقره ای تا سفید هستند و اگر گسترش پیدا کنند خطوط نقره ای روی برگ ایجاد میکنند. خسارت تریپس در دمای گرم و خشک بیشتر است.
مگس پیاز: نام علمی این آفت Hylemyia antique است. حشره کامل مگسی است که از نظر ظاهری مانند مگس خانگی بوده و اندازه آن نصف مگس معمولی است. لارو آفت سفید رنگ و بدون پا است. شفیره به رنگ قرمز متمایل به قهوه ای براق و شلجمی شکل است. این آفت زمستان را به صورت شفیره در خاک می-گذراند. در اردیبهشت حشرات کامل ظاهر می شوند که در ایران 4-3 نسل دارد. لارو آفت در ساقه پیاز دالان حفر می کند و باعث پژمردگی و خمیدگی برگ ها میشود. یخ آب زمستانه، شخم عمیق، نابودی بوته های آلوده و استفاده از سموم شیمیایی در کنترل آفت موثر است.